Beleidsdoel 7-2 Bevorderen recreatie, duurzame toerisme en sport

De provincie Zuid-Holland wil een omgeving waar iedereen fijn buiten kan zijn. In 2023 stelden we daarom het recreatieperspectief 2030 vast. Dit plan helpt om te zorgen voor goede en toegankelijke plekken om te wandelen, fietsen, sporten en elkaar te ontmoeten. Buiten zijn is gezond en maakt mensen gelukkiger.

We werken aan dit doel op zes manieren: verzorgen, verweven, vergroten, vernieuwen, verbinden en vertellen. We sluiten aan bij andere plannen van de provincie. Zo kunnen we meer bereiken, bijvoorbeeld om het makkelijker te maken voor inwoners om in hun eigen omgeving te bewegen, bij het beschermen van de natuur en het ontwikkelen van het platteland.

Provinciale recreatiegebieden:

De provincie Zuid-Holland heeft twee eigen recreatiegebieden: Vlietland en Bentwoud. Het recreatiegebied Bos van Rhoon wordt overgedragen aan een eindbeheerder.

Vlietland

• Eind 2026 eindigt de samenwerking met Staatsbosbeheer voor het beheer, onderhoud, handhaving en toezicht in recreatiegebied Vlietland. Vanaf 2027 voert de provincie deze taken uit. Het beheer en onderhoud gebeurt volgens het eerder opgestelde bosbeheerplan. Handhaving en toezicht vindt plaats in nauwe samenwerking met de boa’s van de gemeente Leidschendam-Voorburg. Samen met de omgeving voeren we het Ontwikkelperspectief Vlietland uit om het gebied nog aantrekkelijker te maken.
• Bij de bouw van recreatiewoningen houdt de provincie zich aan de afspraken met Recreatiecentrum Vlietland BV, voor het aanpassen van wegen en paden in het gebied. Tijdens werkzaamheden zorgt de provincie dat het gebied goed bereikbaar blijft.
• Met de oplevering van tracédeel 1 en 4 wordt de aanleg van geluidswerende voorzieningen langs de A4, bij Vlietland en de Vogelplas–Starrevaart afgerond in 2027.

Bentwoud

• De provincie is eigenaar van het grootste deel (twee derde) van Bentwoud.
• Het Uitvoeringsprogramma Bentwoud beschrijft de mogelijke maatregelen voor 2024-2029 om Bentwoud, samen met inwoners en partners, nog aantrekkelijker te maken. In 2027 zullen enkele maatregelen worden uitgevoerd, waaronder projecten voor vitaliseren van bos en aanleg nieuw bos. De bestaande incidentele middelen zijn echter onvoldoende voor het uitvoeren van alle maatregelen en verschillende maatregelen leiden ook tot hogere structurele beheerlasten. Gelet op deze financiële uitdagingen zal binnen het uitvoeringsprogramma verder geprioriteerd worden.  

Recreatiegebieden in eigendom bij derden:

Recreatiegebieden zijn belangrijk voor ontspanning en de gezondheid van inwoners en bezoekers. Ze dragen ook bij aan provinciale doelen zoals: meer bos en bomen, omgaan met klimaatverandering, duurzame energie en natuurvriendelijk beleid. Om deze doelen te bereiken werkt de provincie nauw samen met de beheerders van de recreatiegebieden. In Zuid-Holland zijn de meeste recreatiegebieden in bezit van gemeenten, recreatieschappen en Staatsbosbeheer. De provincie ondersteunt deze beheerders financieel (subsidie) bij het onderhoud van de gebieden. Grote recreatiegebieden krijgen tot en met 2029 via een speciale regeling subsidie voor beheer en onderhoud.

De provincie geeft voor de periode 2027-2028 een begrotingssubsidie aan de volgende twee programma's:   

• De Groene Motor van het Zuid-Hollands Landschap, gericht op vrijwilligers die werken in het groen.  
• Mens en Natuur van IVN Natuureducatie, gericht op het verbinden van natuur met thema's als gezondheid, samenleven, recreatie en biodiversiteit.

Daarnaast loopt de subsidie voor de Stichting Gezond Natuur Wandelen in 2027 door. Deze subsidie ondersteunt wandelgroepen in Zuid-Holland en draagt bij aan het opleiden van vrijwilligers die wandelingen begeleiden.
Ook wordt in 2027 de subsidieregeling 'Groen doet goed' weer opengesteld. Hiermee worden lokale projecten gesteund, die gericht zijn op het vergroten van de natuurbelevenis van kinderen.  

Vernieuwen van het fietsknooppuntennetwerk in Zuid-Holland

Het fietsknooppuntennetwerk in Zuid-Holland is zo'n 15 jaar oud en wordt vernieuwd. Hiermee zijn we gestart in 2026; in 2027gaan we hier mee verder. We willen daarin ook afspraken maken over de borging van beheer en onderhoud van de fysieke en digitale bewegwijzering van het fietsknooppuntennetwerk.

In kaart brengen van een provinciaal recreatief netwerk

Op basis van verkenningen van het recreatief netwerk in drie deelgebieden, onderzoeken we of de uitkomsten hiervan leiden tot aanvulling of aanscherping van het provinciaal recreatiebeleid.

Organisatie bijeenkomst Routeplatform

We blijven twee keer per jaar de bijeenkomst van het Routeplatform organiseren, om kennis te delen en samenwerking te bevorderen bij partijen die zich bezighouden met recreatieve routes.  

Subsidie voor Wandelnet en Fietsplatform

We blijven subsidies verstrekken aan Wandelnet en het Fietsplatform. Deze organisaties adviseren ons en werken aan betere landelijke wandel- en fietsroutes.

Nieuwe Langeafstandsfietsroute:

We onderhouden langeafstandsfietsroutes (LF-route) in Zuid-Holland en ontwikkelen samen met de provincies Utrecht en Gelderland een nieuwe LF-route: de Rijn-Limesroute.

Vergoeding voor boerenlandpaden:

We bieden boeren die hun land openstellen voor wandelaars een beheervergoeding.

Ondersteuning voet- en fietsveren

We blijven in 2027 voorlopig vier voet- en fietsveren ondersteunen met subsidie. Als er een initiatiefvoorstel vanuit de Staten komt voor ondersteuning van veren, zal er een besluit worden genomen of en in welke vorm deze ondersteuning na 2027 wordt voorgezet.  

Ruiter- en menpaden en routes

We organiseren een platform met ambassadeurs voor het delen van kennis en ervaring over het beheer van ruiter- en menpaden en routes.

Evaluatie Groene Haltes
In 2027 evalueren we de pilot Groene Haltes, een samenwerking van RET, gemeente Rotterdam, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, Rotterdam de boer op!, Metropoolregio Rotterdam Den Haag en provincie Zuid-Holland. In de pilot zijn vier OV-haltes ingericht als Groene Halte: Metrostation Rodenrijs, Metrostation Rhoon, Metrostation Romeynshof en bushalte Dillenburgsingel.

Waarschijnlijk krijgt de pilot een vervolg. Daarbij wordt onderzocht of meer OV-haltes in Zuid-Holland geschikt zijn om ingericht te worden als Groene Halte

Toegankelijkheid en inclusie

• We onderzoeken hoe we eigen recreatiegebieden nog beter toegankelijk maken voor mensen met een handicap of chronische ziekte. Waar zinvol zullen we hiertoe ook maatregelen nemen.
• We blijven kennisuitwisseling en netwerkbijeenkomsten organiseren met gebruikersgroepen en andere partners.

Recreatieve kust

• Ondersteunen kustdagen en netwerkbijeenkomsten:
• Het strand is het grootste recreatiegebied van Zuid-Holland. Daarom tekenden we in 2025 het vernieuwde Kustpact dat geldt tot 2030. Ook ondersteunen we kustdagen en netwerkbijeenkomsten.
• Schoonhouden stranden: Grenzend aan kwetsbare duingebieden stimuleren we het handmatig schoonhouden van stranden, waardoor schadelijke machinale reiniging minder vaak ingezet hoeft te worden. Met campagnes als “Ons strand is geen asbak” en betere inzichten via data en monitoring, zetten we in op het voorkomen van zwerfafval. Dit doen we samen met verschillende partners.
• Vergroten zwemveiligheid: met voorlichting en zwemlessen (ABZee, KNRM) vergroten we zwemveiligheid in open water en met campagnes en lokale risico-informatie stimuleren we veilig gedrag.

Brouwersdam

We ondersteunen het onderzoek naar innovatieve en natuurlijke oplossingen tegen de strandafkalving op de Brouwersdam. We kijken naar de mogelijkheden om ook financieel bij te dragen aan een zandsuppletie om het strand bij de Brouwersdam te behouden.

Water- en oeverrecreatie en zwemwater

• We blijven de regionale waterrecreatietafels organiseren om zo de uitvoeringskracht, samenwerking en kennisuitwisseling op het gebied van waterrecreatie in Zuid-Holland te versterken.
• We organiseren in 2027 weer een (tweejaarlijks) waterrecreatie congres met als thema duurzame en toegankelijke oever- en waterrecreatie.
• We onderzoeken hoe oever- en waterrecreatie ook kan bijdragen aan de beleidsdoelen gezondheid en bewegen en ondersteunen activiteiten die bijdragen een schone en veilige omgeving voor oever- en waterrecreatie.
• We blijven bijdragen aan de bebording van zwemwaterlocaties.
• We nemen initiatief in het zoeken naar nieuwe zwemwatermogelijkheden en ondersteunen partijen die daartoe zelf initiatieven hebben. We kijken daarbij ook naar de mogelijkheden van onze eigen vaarwegen, te beginnen met de Vliet.

Financiële steun voor projecten

Met de subsidieregeling ‘Kwaliteitsimpuls recreatie’ ondersteunen we projecten die de recreatie in Zuid-Holland verbeteren. Dat kan gaan om nieuwe projecten of om verbeteringen van bestaande plekken. De subsidieregeling is ook bedoeld voor water- en oeverrecreatie.

• De provincie stimuleert meer sport en beweging in de eigen leefomgeving door projecten te subsidiëren die de omgeving aantrekkelijker maken en zich richten op mensen die minder snel in beweging komen. Ook wordt gekeken hoe deze doelen geïntegreerd kunnen worden in ander beleid, zoals omgevingsbeleid.
• De provincie blijft samenwerken met bestaande en nieuwe partners en ondersteunt gemeenten bij een regionale aanpak voor aangepast sporten, onder andere via een begrotingssubsidie voor een regio-coördinator.

• We gebruiken de adviezen uit het provinciale rapport ‘Bestemming in balans’ om de bezoekersdrukte op een bestemming meer in balans te brengen. Dit doen we aan de hand van 15 indicatoren rond thema’s als omgeving, maatschappij en economie. Voortvloeiend hieruit stimuleren en ondersteunen we elk jaar enkele gemeenten om onderzoek te doen onder inwoners om te inventariseren wat bewoners positief en negatief vinden aan toerisme. Een belangrijke indicator om te beoordelen of een bestemming nog in balans is.
• Samen met het Nationaal Park Hollandse Duinen werken we aan een vervolgstap voor bezoekersmanagement gericht op de ontwikkelruimte binnen het gebied, onder andere rond routenetwerken en parkpoorten.
• In het Groene Hart is een uitvoeringsprogramma gemaakt voor bestemmingsontwikkeling in lijn met Agenda 2035 recreatie en toerisme. Dit gaat over plattelandstoerisme, een sterke regio-profilering en nieuwe routes. We blijven deze ontwikkeling ondersteunen met subsidies en projecten.
• In landelijke gebieden kijken we naar passende regels voor vakantieverblijven en de ontwikkeling van agrotoerisme. We koppelen agrotoerisme aan andere provinciale thema’s zoals multifunctionele landbouw, groene cirkels, agrarisch erfgoed en ambachten.
• We organiseren (netwerk)bijeenkomsten om kennis te delen over thema’s zoals agrotoerisme, balans in bestemmingen, inclusiviteit en regeneratief toerisme. Met trainingen dragen we bij aan natuurinclusief en natuurlijk, gastvrij, recreatief ondernemen, op het land en aan het water.
• We adviseren over vakantieverblijven die goed passen bij de omgeving en aansluiten op de recreatieve behoefte, zonder te veel druk te leggen op de beschikbare ruimte. Ook doen we mee aan een tweejarig project, gestart door de Haagse Hogeschool, om vakantiewoningen te verduurzamen. Dit doen we samen met de gemeente Goeree-Overflakkee.
• De subsidieregeling Toerisme in balans blijft beschikbaar voor projecten die de druk op drukke toeristische locaties verlagen, overlast verminderen en duurzaam toerisme stimuleren.