Strategisch bezit
Provinciale opgaven hebben bijna altijd grond nodig om doelen te kunnen realiseren. Deze benodigde grond wordt normaal gesproken aangekocht met aankoopbudget vanuit de opgave (lees: reguliere grondaankopen). Als een opgave echter nog geen aankoopbudget heeft, maar de grondaankoop wel bijdraagt aan de realisatie van de opgave, kan een aankoopkans worden benut - vanuit de algemene middelen - met het grondinstrument strategische aankopen (mits voldaan wordt aan de strategische aankoopcriteria). Zo kunnen GS slagvaardiger en actiever op de grondmarkt aankoopkansen benutten, door vooruitlopend op gebiedsontwikkelingen, uitvoeringsplannen en toekomstige opgaven kansrijke grondposities te verwerven binnen de gestelde kaders. Hierbij kan het gaan om ruilgrond of grond voor agrariërs die willen extensiveren. Met ruilgrond wordt tegemoetgekomen aan de toenemende vraag uit de markt om compensatiegrond i.p.v. geld (omdat grond steeds schaarser is). Het voordeel van het strategisch grondinstrument inzetten is dat hierdoor plannen sneller, goedkoper en met meer draagvlak kunnen worden gerealiseerd. Bijvoorbeeld omdat kostbare en tijdrovende onteigeningsprocedures kunnen worden voorkomen.
In 2022 hebben GS de spelregels voor strategische aankopen en bezit vastgesteld. De spelregels zijn te vinden in de bijlage van de uitvoeringsnota grondbeleid. In het PS-besluit van 13 november 2024 (PZH-2024-860351172) is de Fv tijdelijk aangepast, door eenmalig het jaarplafond van € 15 miljoen voor de periode 2024 t/m 2026 samen te voegen tot een plafond voor die drie jaren van € 45 miljoen. In 2024 is er voor meerdere aankoopkansen budget beschikbaar gesteld. Begin 2025 deden we de eerste strategische aankoop. We verwachten dat de vraag naar grond de komende jaren alleen maar toe zal nemen, zoals onder meer blijkt uit de recent met de tweede kamer gedeelde stikstofbrief van de minister van LVVN. Om daarop te kunnen anticiperen wordt de FV aangepast naar een vast financieel totaalplafon van € 75 miljoen.