Het beleidsdoel Toekomstbestendige landbouw is vastgesteld in het omgevingsbeleid. De uitwerking van dit beleidsdoel vind je via deze link .
Beleidsprestatie 5-2-1 Toekomstbestendige en natuurinclusieve landbouw
Wat willen we bereiken?
De provincie ziet de waarde van een vitale landbouwsector en wil die waarde ook in de toekomst behouden. Daarom zet de provincie zich in voor een toekomstbestendige landbouwsector. De provincie kiest ervoor om de veerkracht en het aanpassingsvermogen van de landbouw te vergroten zodat deze ondanks toekomstige uitdagingen van waarde kan blijven.
De provincie streeft naar een divers en vitaal bestand aan agrariërs - hoogtechnologisch, natuurinclusief, multifunctioneel - zodat zij ook in de toekomst waarde kunnen leveren voor voedselvoorziening, landschap, ecologie en hun sociale en economische rol in het landelijk gebied. De provincie stimuleert en faciliteert de sector met kennis, netwerken en financiële middelen.
De landbouwgrond wordt door de provincie beschermd om zo voldoende grond beschikbaar te houden voor een toekomstbestendige landbouw. Vruchtbare landbouwgronden wil de provincie zoveel als mogelijk behouden.
Wat gaan we doen om dit te realiseren?
Algemeen
In 2027 werken we aan de uitvoering van het bestaande beleid en aan de integrale herziening van het landbouwbeleid op visie, programma- en verordeningsniveau. Onderdeel hiervan is de startnotitie herziening omgevingsbeleid landbouw, die in 2027 wordt vastgesteld door GS en de basis vormt voor aanpassing van de omgevingsvisie en omgevingsverordening.
De uitwerking van bestaand beleid en verwerking van beleidsaanpassingen die uit de herziening komen, vindt plaats via onder andere drie maatregelen in de Uitvoeringsagenda. De agenda wordt jaarlijks in een geactualiseerde versie in GS vastgesteld. In juli 2026 is door het Rijk het
“maatregelenpakket voor landbouw, natuur en stikstofen” gepresenteerd. Dat definitieve uitwerking van deze gevolgen voor het provinciale landbouwbeleid moet nog blijken. De effecten op de landbouwsectoren en daarmee ook de planning van de producten die in deze begroting staan, zijn naar verwachting pas in 2027 duidelijk.
Ruimte voor toekomstbestendige landbouw
In 2027 werken we verder aan de uitwerking van beleidsthema's die landen in ons omgevingsbeleid. Denk aan de bescherming van duurzame, productieve landbouwgronden en -gebieden, doelsturing, het stimuleren van natuurinclusieve en biologische landbouw en de ontwikkeling van een strategie voor de inzet van grond.
- Voor de veehouderij wordt ook gewerkt aan beleid voor dierwaardigheid en mestbewerking en wordt voor landelijke onderwerpen als geitenhouderijen en paardenbeleid aangesloten bij IPO- en andere werkgroepen. Eventuele vertaling naar Omgevingsbeleid van de provincie vindt plaats via de modulaire herziening Landbouw.
- Voor de veehouderij wordt ook gewerkt aan beleid voor dierwaardigheid en mestbewerking en wordt voor landelijke onderwerpen als geitenhouderijen en paardenbeleid aangesloten bij IPO- en andere werkgroepen. Eventuele vertaling naar Omgevingsbeleid van de provincie vindt plaats via de modulaire herziening Landbouw. Daarbij steunt de provincie Zuid-Holland het convenant dierwaardigheid en dierwaardigheid. Naar verwachting zal uitvoering geven aan dierwaardigheid de nodige extra ruimte vragen.
- Wij zetten in op stimulerende regelgeving en inventariseren en adresseren knellende wet- en regelgeving. Denk bijvoorbeeld aan de samenwerking met omgevingsdiensten waarin raakvlakken tussen het landbouwbeleid en handhaving/toezicht in kaart worden gebracht. In het project ‘Beschutting in de weide’, onderzoeken we samen met partners welke knelpunten er zijn in gemeentelijke of provinciale wet- en regelgeving met betrekking tot het realiseren van schuilgelegenheden voor vee. In het project circulariteit, werken we samen met boeren, kennispartners en andere overheden aan de juridische route om lokale en regionale organische reststromen, zoals bermgras, in te zetten als bodemverbeteraar (compost).
- Via de gebiedsgerichte aanpak ZH-PLG werken wij aan gebiedsplannen per deelgebied met verschillende mogelijke ontwikkelrichtingen. De plannen laten zien hoe de gebieden toewerken naar de verschillende doelen van de provincie. We werken hierin samen met de landbouwsector en andere partners in het gebied aan de realisatie van die plannen, daarbij sturen we ook op effectiviteit en samenhang tussen de gebieden en schalen waar mogelijk op. Denk bijvoorbeeld aan de opschaling van verschillende boerenmonitor en KPI pilots, de ontwikkeling van wasplaatsen en de ontwikkeling van kennis en innovatieleernetwerken.
Versterken economisch duurzame en vitale landbouwbedrijven
- De provincie werkt de integrale kwantitatieve aanpak verder uit om op basis van inzicht in bedrijfsvoering ook gebiedsscenario’s te kunnen maken. De aanpak geeft inzicht in de diversiteit van bedrijven in een gebied en in hoeverre verschillende doelen al bereikt worden. Daarnaast wordt er inzicht gegeven in wat er financieel nodig is om verschillende maatregelen en aanpassingen in de bedrijfsvoering haalbaar te maken.
- We vertalen integrale doelsturing naar een gebiedsgerichte Kritische Prestatie Indicator (KPI) aanpak om duurzame prestaties (t.a.v. klimaat, natuur, water en bodemkwaliteit, etc.) op bedrijfs-en gebiedsniveau te bepalen, te monitoren en zo mogelijk te belonen. Dit doen we in drie sectoren: de melkveehouderij, de akkerbouw en de bollenteelt (exclusief sier- en bomenteelt). De KPI pilots worden komende 3 jaar verder opgeschaald.
- We werken verder aan een effectief en beleidsrijk subsidie instrumentarium met als doel de veerkracht van de bedrijven te versterken en de beweging naar toekomstbestendige landbouw en doelrealisatie te stimuleren. Dit doen we door bijvoorbeeld financiële ondersteuning te bieden aan innovatieve technieken en duurzame managementmaatregelen. Hierbij houden we ons huidige instrumentarium tegen het licht en werken we aan een uitbreiding van de landbouwregeling met bijvoorbeeld een paragraaf gericht op innovatie in de akkerbouw. Ook dragen we bij aan de doorontwikkeling van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) van na 2027 en een provinciale en beleidsrijke invulling van het bijbehorende instrumentarium.
- We zetten in op een vereenvoudiging van onze beschikbare subsidies en willen de vindbaarheid en het gebruiksgemak vergroten. Dit doen we bijvoorbeeld door de verdere ontwikkeling van een landbouwloket
- We dragen bij aan de opbouw van data op gebieds- en bedrijfsniveau en maken die inzichtelijk voor de agrariërs en andere partners. Daarbij wordt aangesloten bij beschikbare instrumenten zoals de gebiedsviewer.
- De provincie voert het Nederlands Nationaal Strategisch Plan onder het Gemeenschappelijk Landbouw Beleid van de EU 2023-2027 (GLB-NSP) uit. De doelen van GLB-NSP hebben betrekking op een slimme veerkrachtige landbouw, bodem, water, lucht, biodiversiteit en klimaat en dierenwelzijn en brede plattelandsontwikkeling. In 2027 wordt verder toegewerkt naar de nieuwe periode, het Nationaal en Regionaal Partnerschapsplan (NRPP) dat in 2028 van start gaat. We ondernemen adequaat en tijdig aanvullende actie als het GLB met 1 of 2 jaar wordt verlengd en het NRPP daarmee later dan 2028 van start gaat. We proberen daarbij enerzijds zoveel mogelijk aansluiting te vinden met behoeftes die uit de gebiedsprocessen naar boven komen en anderzijds bij te dragen aan de maatschappelijke doelen. Daarmee proberen we provinciale co-financiering zo effectief mogelijk in te zetten.
- De provincie ontwikkelt een actieplan biologische en natuurinclusieve landbouw. In dit actieplan krijgen, naast kennisdeling en ontwikkeling en een platform voor biologische boeren ook afzet- en verdienmodellen een belangrijke plek. Bovendien werken we aan een realisatiestrategie biologische landbouw om adequaat grondinstrumentarium.
Versterken en versnellen (keten)innovaties landbouw
- De provincie zet in op de ontwikkeling van een kennis- en innovatiestructuur en –agenda rondom de transitiethema’s: hoogtechnologisch, natuurinclusief en multifunctioneel. Daarbij stimuleren en financieren we praktijklocaties en leernetwerken voor de ontwikkeling van innovatie, gezamenlijke kennisopbouw, kennisdeling en borging. Denk bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van het Fieldlab Groene Hart, Innovatieleernetwerk Wijland, Boerderij van de toekomst Zuidwestelijke Delta en de Proeftuin duurzame en innovatieve landbouw Van Pallandtpolder.
- We ontwikkelen een kennis en innovatieagenda rondom biologische, regeneratieve en natuurinclusieve landbouw, waarbij technische en groene innovaties elkaar versterken, waarbij technische en groene innovaties en gangbare toepassingen elkaar versterken.
- De provincie zet in op het vergroten van de vraag naar en aanbod van regionaal voedsel, omdat dit kansen biedt voor een veerkrachtig voedselsysteem, een sterkere verbinding tussen consument en producent en een eerlijker verdienmodel voor voedselproducenten. De provincie doet dit onder andere middels het opzetten van een bioregio met een focus op biologische producenten en Groene Cirkel De Tuin van Holland, met een focus op vergroten van de markt van natuurinclusieve seizoens- gebonden producten. In de komende jaren wordt er met verschillende netwerken gekeken hoe hier verder invulling aan gegeven kan worden. Daarbij zorgen we ook voor aansluiting en invulling van de Voedselvisie.
Algemeen - Groene Cirkels
Groene Cirkel Kaas en Bodemdaling
De Groene Cirkel Kaas en Bodemdaling zet in op het creëren van de randvoorwaarden waarbinnen de verduurzaming van de melkveehouderij in de Alblasserwaard en ommelanden kan plaats vinden. Dit doen zij door een combinatie van sociale innovatie, door met verschillende partners samen op te trekken, systeeminnovatie door te onderzoeken hoe de zuivelketen anders georganiseerd kan worden, financiële innovatie door te kijken hoe een melkveehouder via alternatieve geldstromen beloond kan worden voor de verduurzaming van zijn/haar boerenbedrijf en het optuigen van pilots en experimenten waarin onderzoek en praktijk bij elkaar worden gebracht. Dit wordt allemaal gedaan met de natuur als partner, waarbij de resultaten van alle innovaties en experimenten altijd worden beoordeeld op hun positieve impact op de natuur.
Groene Cirkel Duurzame Fritesketen
De Groene Cirkel zet zich in voor het verduurzamen van de aardappelketen. Door samen met Farm Frites, WUR en de HAS-hogeschool te onderzoeken hoe de teelt van fritesaardappelen duurzamer en natuurinclusiever kan. Aandachtspunten zijn het versterken van het regeneratieve akkerbouw programma van Farm Frites zelf, het verbinden met andere duurzaamheidsinitiatieven in de Zuidwestelijke Delta, en het initiëren van duurzame en natuurinclusieve innovaties rondom het productieproces en het fabrieksterrein.
Groene Cirkel Tuin van Holland
De Groene Cirkel De Tuin van Holland werkt vanuit een met regionale partners opgestelde gedeelde droom: Een gezonde en duurzame keuken voor iedereen, met regionale producten als basis. Dit doen we in samenwerking met verschillende partijen uit de hele keten, waarbij er wordt gefocust op het vergroten van de markt voor seizoensgebonden, natuurinclusieve producten uit de regio. Om onze ambitie te realiseren, werken we langs drie paden:
- Kennis delen, ervaringen van pioniers breed beschikbaar maken. De gids inkopen van natuurinclusieve catering is hier een voorbeeld van.
- Randvoorwaarden verbeteren: wetgeving, samenwerking (bijvoorbeeld rondom logistiek) en steun organiseren.
- Cultuur veranderen: laten zien wat de waarde is, welke beweging er al is, zodat mensen denken: ‘hier wil ik bij horen'.