Samenvatting

A1. Begrotingssaldo tot en met de Najaarsnota 2026

Dit is het meerjarige totale begrotingssaldo van de Najaarsnota 2026.

Ambitie 1 Samenwerken aan Zuid-Holland

Er vonden geen bijstellingen plaats.

Ambitie 2 Bereikbaar Zuid-Holland
2-1 Onderzoeksagenda Bereikbaarheid

In het kader van realistisch ramen is kritisch gekeken naar de begrote uitgaven en inkomsten van de onderzoeksagenda. Als gevolg hiervan valt een deel van het budget vrij vanuit de reserve bereikbaarheid.

2-1 Correctie eerdere vrijval Gnephoek
Dit betreft een administratieve correctieboeking vanuit het verleden waardoor er eerder te veel is vrijgevallen vanuit de reserve bereikbaarheid. Deze boeking dient te worden gecorrigeerd en gaat ten laste van de algemene middelen.

2-2 Dotatie voorziening groot onderhoud infrastructuur

Voorgesteld wordt de jaarlijkse dotatie aan de voorziening groot onderhoud infrastructuur te verhogen met € 2,5 miljoen. Tijdens het voorbereiden van een aantal projecten bleken de normkosten voor planmatig onderhoud aan de bediencentrale niet volledig. Ook is de onderhoudsbehoefte voor rotondes en kruisingen aangepast. De aanpassingen van deze normkosten en onderhoudsbehoefte zijn opgenomen in het meerjarenonderhoudsprogramma en zorgen voor een verhoging van de bijdrage voor de voorzieningen.

2-1 Diverse bijstellingen in tijd openbaar vervoer

Deze mutaties komen door vertraging bij de uitvoering van subsidies waardoor de middelen worden geraamd in de periode waarin naar verwachting de lastneming plaatsvindt. De nog niet gebruikte Bikkergelden uit 2028 en 2029 worden verdeeld over 2032–2037.

Ambitie 3 Schone energie voor iedereen
3-1 Motie 2034: Extra steun aan energiecoöperaties

PS hebben het college verzocht via motie 2034 'Extra steun aan energiecoöperaties' € 10 miljoen extra beschikbaar te stellen voor de ondersteuning, ontwikkeling en financiering van energiecoöperaties en daarbij een plan op te stellen met daarbij aandacht voor initiatieven in regio's waar bewoners nu minder mogelijkheden hebben om mee te doen aan de energietransitie.

3-1 Meicirculaire: capaciteit uitvoering energie- en klimaatbeleid

Voor 2027 wordt € 7,8 miljoen beschikbaar gesteld aan provincies om uitvoering te kunnen geven aan hun taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid.

3-1 Aanval plan Zon - Zon en circulair subsidieregeling

In Zuid-Holland zien we graag dat zonne-energie voornamelijk op daken en andere objecten gerealiseerd wordt. Daarnaast willen we in Zuid-Holland een stapje harder lopen voor de nog duurzamere zonnepanelen.
Conventionele zonnepanelen zijn zeer moeilijk te recyclen. Het is daarom wenselijk om circulaire zonnepanelen op korte termijn te gaan stimuleren.

3-1 Aanval plan Zon - Zon en gelijktijdigheid subsidieregeling

In Zuid-Holland zien we graag dat zonne-energie voornamelijk op daken en andere objecten gerealiseerd wordt. We vinden het van belang dat zonne-energie en lokaal verbruik zo goed mogelijk op elkaar afgestemd worden. Dit is netbewust en zorgt voor minder extra belasting op het net. Het doel met de regeling is niet het subsidiëren van zonnepanelen zelf, maar de planvorming, realisatie en mogelijke tools die er voor zorgen dat opwek en verbruik zo goed mogelijk met elkaar matchen.

3-1 Aanval plan Zon - Zon grote daken

De groei van zon op objecten stagneert. Zonne-energie is belangrijk voor een toekomst met meer duurzame energie en meer onafhankelijkheid. Volgens de zonneladder benutten we hiervoor graag objecten via de ”Grote Daken maatwerkaanpak”. Het betreft een verzoek om middelen voor de inhuur van een externe partij. Beoogd resultaat is dat, aanvullend op lopende activiteiten, meer Zuid-Hollandse objecten (daken, gevels, parkeerterreinen, waterbassins) worden benut voor het opwekken van zonne-energie.

3-1 Aanval plan Zon - VvE en Woningcorporaties

Om meer collectieve daken zoals van VvE's en woningcorporaties te benutten voor zonne-energie wordt een nieuwe maatregel voorgesteld waarbij de provincie gemeenten en collectieve objecten hierbij ondersteund.

Diverse bijstellingen in tijd beleidsdoel 3-1

De specifieke uitkering CDOKE was nog niet volledig benut, daarom zullen de beschikbaar gestelde middelen van 2027 doorgeschoven worden naar 2028 en 2029. Daarnaast zorgt actuele kennis ervoor dat € 1,8 miljoen aan begrote middelen in 2027 en 2028 voor de verduurzaming van de industrie nu worden ingezet in 2029. Deze raming is gebaseerd op de verwachte lastneming van subsidies met betrekking tot het Just Transition Fund (JTF).

Ambitie 4 Een welvarend Zuid-Holland

Diverse bijstellingen in tijd beleidsdoel 4-1 en 4-2
Actuele informatie zorgt ervoor dat al begrote middelen in de juiste jaren worden opgenomen voor de Mkb-innovatiestimulering Regio en Topsectoren (MIT), de regeling voor groot onderhoud molens en de regeling voor restauratie rijksmonumenten. Deze raming is gebaseerd op de verwachte lastneming van subsidies van deze regelingen.

Ambitie 5 Gezonde natuur, toekomstbestendig watersysteem en vitale landbouw
5-1 Verhoging bijdrage Omgevingsdienst Haaglanden (ODH)

Voor de Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) zijn extra middelen van € 1,7 miljoen nodig voor verbetering en versnelling van vergunningverlening.

5-1 Meicirculaire: Nationale Parken

Voor het realiseren van de doelen van het Beleidsprogramma Nationale Parken 2024-2030 stelt het ministerie van LVVN in totaal € 13,5 miljoen beschikbaar voor de periode 2027 tot en met 2030. Het betreft een jaarlijkse bijdrage van € 3,4 miljoen. De middelen worden naar rato van het aantal nationale parken (18 parken in totaal) over de provincies verdeeld. Voor de provincie Zuid-Holland betreft het twee nationale parken, namelijk de Biesbosch en Hollandsche Duinen. In totaal betreft het dus een bedrag van afgerond € 0,376 miljoen per jaar.

5-1 Bestrijding invasieve exoten

Provincies zijn verantwoordelijk voor bestrijding van invasieve exoten van Unielijst (uitvoering Europese Exotenverordening). Het ministerie van LVVN stelt € 0,2 miljoen beschikbaar ten behoeve van de vroege bestrijding van invasieve exoten voor de provincie Zuid-Holland met als doel de bescherming van de biodiversiteit. De openstelling voor subsidieregeling is in het najaar 2026, de activiteiten zullen naar verwachting begin 2027 plaatsvinden.

5-1 Natuurbrandpreventie- en mitigatie

Nederland ziet steeds meer brandgevoelige dagen met mogelijke omstandigheden waarbij er sprake kan zijn van een risico op onbeheersbare natuurbranden. Het ministerie van LVVN stelt daarom in de periode 2026 tot en met 2029 middelen beschikbaar aan provincies waar een verhoogd risico op natuurbranden aan de orde is. De provincies worden hiermee in staat gesteld om bij te dragen aan het doel om natuurbrandbeheersing te versterken, bijvoorbeeld door natuurbrandbeheersingsplannen op te stellen of betrokken partijen te begeleiden. Het budget wordt verdeeld over de jaren 2028 t/m 2029.

5-1 ZH-PLG organisatiekosten

Met de opgeleverde gebiedsplannen hebben de gebiedsprocessen een goede basis opgeleverd waarop zij in de komende periode verder kunnen bouwen en om samen met gebiedspartners te werken aan het realiseren van doelen en de transitie van het landelijk gebied binnen de gestelde kaders. De provincie zal hierbij de gebiedsprocessen ondersteunen en begeleiden. Naast de beschikbare, reguliere arbeidscapaciteit kwam uit het Tweede Peilmoment naar voren dat aanvullend budget noodzakelijk is voor proceskosten; denk hierbij aan advies- en onderzoekskosten, communicatiekosten, netwerk & ontwikkelbijeenkomsten (zaalhuur en catering), inzet externe inhuur en diverse materiële kosten.

5-1 Storting in de reserve Weidevogelgebieden
In de nieuwe reserve Weidevogelgebieden wordt € 25 miljoen gereserveerd conform de oproep in Motie 2035 'Extra investering in de kwaliteit van weidevogelgebieden'. Momenteel wordt er gewerkt aan uitvoeringsplannen voor deze middelen. De middelen worden slechts vrijgegeven indien er een nader uitgewerkt bestedingsvoorstel is opgesteld en ter goedkeuring is voorgelegd aan Provinciale Staten.

5-2 Opschaling food value factory

Binnen de provincie Zuid-Holland wordt jaarlijks circa 230 miljoen kg voedsel verspild, terwijl Dutch Fresh Port beschikt over de schaal en positie om hier systeemoplossingen voor te realiseren. Dat gaat via de Food Value Factory en draagt op deze manier bij aan een zero-waste, circulair voedselsysteem.

5-3 Ophogen reserve Landelijk gebied i.v.m. droogteproblematiek
In verband met de droogteproblematiek wordt voorgesteld om € 7,5 miljoen in te zetten voor maatregelen die de gevolgen van toekomstige perioden van droogte beperken en de weerbaarheid van Zuid-Holland vergroten, met aandacht voor economie, maatschappelijk impact, waterbeschikbaarheid, waterveiligheid en waterkwaliteit. Voorbeelden van mogelijke inzet zijn waterkwaliteit (w.o. collectieve zuivering, gewasbeschermingsmiddelen), waterbeschikbaarheid (w.o. effluent, infiltratie), waterveiligheid (w.o. waterberging), klimaatadaptatie, water en bodem sturend, verzilting. Voorgesteld wordt om de middelen toe te voegen aan de reserve Landelijk gebied. De middelen worden slechts vrijgegeven indien er een nader uitgewerkt bestedingsvoorstel is opgesteld en ter goedkeuring is voorgelegd aan Provinciale Staten. Dit plan wordt verwacht in de eerste helft van 2027.

5-1 Fasering begrotingssubsidie innovatieprogramma
Voor begrotingssubsidie van het innovatieprogramma lopen de lasten door tot en met 2029. Het voorstel is om bedrag van € 0,1 miljoen uit 2027 door te schuiven naar 2029.

5-1 Vergunningverlening naar team omgevingsdiensten Zuid-Holland Zuid

De omvang van de taak Flora en Fauna (soortenbescherming VTH) is de afgelopen jaren structureel toegenomen bij Omgevingsdienst Haaglanden (ODH) (vergunningverlening voor het hele grondgebied van de provincie Zuid-Holland). Door deze structurele toename van de taak wordt nu het hierbij behorende structurele budget ondergebracht bij de opdracht omgevingsdiensten.

Ambitie 6 Sterke steden en dorpen in Zuid-Holland
6-1 Aanvullende middelen subsidieregelingen wonen

Aanvullende structurele middelen voor het op peil houden van de provinciale bijdrage aan de woningbouwopgave. De middelen zijn benodigd vanwege het hogere subsidiebeslag binnen de Subsidieregeling Wonen, het wegvallen van verwachte SPUK-middelen en de noodzaak om de uitvoeringscapaciteit uit te breiden.

6-2 Bijdrage drinkwatervoorziening

In het kader van de geplande realisatie en inpassing van een nieuwe drinkwatervoorziening is een incidenteel budget van € 2 miljoen in 2027 gereserveerd. Deze middelen zijn bedoeld als provinciale bijdrage aan de gebiedsinrichting die nodig is voor de tweede voorzuivering van het drinkwater, inclusief versterking van natuur- en recreatiewaarden. Gezien de verwachting dat vanaf 2028 de middelen zullen worden besteed wordt het budget van 2027 verschoven naar 2028. Dekking vanuit middelen binnen beleidsdoel.

Ambitie 7 Gezond en veilig Zuid-Holland
7-1 Werkplantekort DCMR

In de afgelopen jaren zijn tekorten voor diverse VTH-taken (Vergunningverlening, Toezicht, Handhaving) incidenteel opgevangen met bestaande budgetten. Echter is de verwachting is dat deze middelen ook in de toekomst nodig blijven voor de uitvoering van de VTH-taken. Daarnaast leiden nieuwe ontwikkelingen, waaronder de implementatie van de uitkomsten van het Interbestuurlijk Programma VTH, tot een structureel grotere inzet van reguliere beleidsbudgetten. Het betreft het structureel toevoegen van € 1,3 miljoen aan het budget van DCMR.

7-1 Dotatie voorziening Nazorg gesloten stortplaatsen i.v.m. verlaging rekenrente

Door de lagere rekenrente neemt het benodigde doelvermogen toe wat een vergrotend effect heeft op het verschil tussen gerealiseerd en benodigd doelvermogen. Hierdoor is een aanvullende storting van circa € 6,6 miljoen noodzakelijk om de toekomstige nazorg van de gesloten stortplaatsen financieel te waarborgen.

7-1 Wijzigingen Leges Bouwactiviteiten en Leges Milieu Belastende Activiteiten

Deze bijstelling van de verwachte baten uit leges vloeit voort uit de berekening van de kostendekkendheid van de leges. Naar aanleiding van deze berekening vinden in 2027 de volgende structurele bijstellingen plaats:

• Leges bouwactiviteiten: verhoging baten van € 1,3 miljoen.
• Leges Milieu Belastende Activiteiten (MBA): verlaging baten van € 1,1 miljoen.

7-2 Beheer provinciale routenetwerken

Er wordt een voorstel gedaan om € 0,2 miljoen beschikbaar te stellen voor het beheer van de provinciale routenetwerken, dat de provincie na revisie van het fietsknooppuntennetwerk overneemt van gemeenten.

7-2 Behoud recreatiestrand Brouwersdam

Voor het behoud van het recreatiestrand op de Brouwersdam is zandsuppletie nodig; de kosten hiervoor worden geraamd op € 9 à 10 miljoen, een opgave die te groot is voor gemeenten alleen. Vooruitlopend op afspraken met het Rijk, provincie Zeeland, gemeenten en ondernemers over de kostenverdeling wordt voorgesteld hiervoor in 2028 onder voorbehoud een bedrag van € 4 miljoen te begroten.

Overzicht Organisatie
8-1 Versterking fiscaal team

Voor de structurele versterking van het fiscale team wordt aanvullende structurele arbeidscapaciteit gevraagd vanaf 2027. Deze versterking is noodzakelijk in het licht van de al lopende trajecten rondom de WKR, de rittenregistratie en de toepassing van de wet DBA (externe inhuur).

Provinciefonds: nieuw verdeelmodel
Op 23 juni 2026 stuurden wij een brief aan Provinciale Staten met informatie over de financiële effecten van het nieuwe verdeelmodel van het provinciefonds. Naar verwachting wordt deze aanpassing verwerkt in de septembercirculaire 2026. De septembercirculaire komt te laat om nog in deze begroting te verwerken. Omdat het om een fors bedrag gaat dat het begrotingssaldo positief beïnvloedt verwerken we in deze begroting al de verwachte extra opbrengsten. In de Begroting 2026 is al eerder een deel van de opbrengsten geboekt als onderdeel van de tussenstap van het nieuwe verdeelmodel. Wij informeren u zodra de septembercirculaire is gepubliceerd en de gevolgen voor Zuid-Holland definitief zijn.

Bijstellen motorrijtuigenbelasting
We verwachten dat de opbrengsten van de opcenten op de motorrijtuigenbelasting in de komende jaren stijgen door aangepaste CPI-cijfers (veranderingen in prijzen voor consumenten). Jaarschijf 2031 wordt in voor het eerst toegevoegd aan de reguliere CPI-indexatie (T+5 jaar). Dat verklaart de sterke stijging in dat jaar.

Bij de behandeling van de Begroting 2026 is door Provinciale Staten motie 1812 aangenomen ‘Herziening verhoging provinciale motorrijtuigenbelasting positief financieel perspectief meicirculaire 2026’. Daarin heeft u aan ons gevraagd om expliciet te toetsen of de structurele begroting van de provincie duurzaam sluitend blijft zonder de extra belastingverhoging van 0,3 opcenten. En indien de structurele financiële noodzaak voor de verhoging is vervallen, uiterlijk bij de Begroting 2027 met een voorstel te komen tot ofwel verlaging van de motorrijtuigenbelasting, of bijvoorbeeld te investeren in infrastructuur, zoals de Bodegravenbrug. 

Door het herstel van de weeffout van het provinciefonds zijn meerjarig extra middelen beschikbaar gekomen. Daardoor stellen we aan u voor om vanaf 2027 de vorig jaar doorgevoerde belastingverhoging van 0,3 opcenten terug te draaien. Het opcententarief voor 2027 komt, op basis van de in de Kadernota 2027 vastgestelde indexatie (2,1%), daarmee uit op 106,3 opcenten (2027) in plaats van 104,4 opcenten (2026).

Actualisatie stelpost looncompensatie

In de Kadernota 2027 zijn de te hanteren indexcijfers voor deze begroting door Provinciale Staten vastgesteld. Tegelijkertijd zijn de provinciale Cao-onderhandelingen afgerond. De Cao heeft een looptijd van 1 juli 2026 tot en met 30 juni 2028. Dat betekent dat er een doorrekening heeft plaatsgevonden van de betreffende Cao-effecten. Dit heeft geresulteerd in een gedeeltelijke vrijval van de stelpost looncompensatie in de Najaarsnota 2026. De meerjarige effecten zijn conform het indexatiebeleid doorgerekend. Dit resulteert in een vrijval van de stelpost voor de jaren 2027-2030. Dit komt voornamelijk door lagere percentages in de Cao ten opzichte van de vastgestelde percentages in de Kadernota 2026.

Jaarschijf 2031 wordt in deze begroting voor het eerst toegevoegd (T+5 jaar). Dat verklaart de sterke stijging in dat jaar. De corresponderende compensatie vanuit het rijk voor de nieuwe jaarlaag indexering zit in de meicirculaire 2026 welke is verwerkt in de Najaarsnota 2026.

Actualisatie stelposten prijscompensatie en kredieten

In de Kadernota 2027 zijn de te hanteren indexcijfers voor deze begroting door Provinciale Staten vastgesteld. Volgens de berekening in de Kadernota zijn in jaarlaag 2027 voor € 2,5 miljoen aan aanvullende middelen nodig voor de compensatie. Dit komt door enerzijds een hogere grondslag dan waar verleden jaar mee is gerekend, in combinatie met veranderende tarieven. In totaal is er in deze begroting uiteindelijk € 2,8 miljoen aan aanvullende middelen gestort in de stelpost. Na aftrek van de onttrekkingen uit de stelpost in deze begroting, resteert er structureel € 1,3 miljoen voor jaarlaag 2027 in de stelpost prijscompensatie per jaar einde 2027. Voorgesteld wordt om deze middelen, die normaal gesproken vrijvallen, in de stelpost te laten staan als risicoreservering door de macro-economische ontwikkelingen en de (mogelijke) doorwerking daarvan op de inflatiecijfers. Bij Voorjaarsnota 2027 en Najaarsnota 2027 wordt bekeken in hoeverre deze middelen vrij kunnen vallen aan de algemene middelen. Zie ook de paragraaf stelposten .

Jaarschijf 2031 wordt in deze begroting voor het eerst toegevoegd (T+5 jaar). Dat verklaart de sterke stijging in dat jaar. De corresponderende compensatie vanuit het rijk voor de nieuwe jaarlaag indexering zit in de meicirculaire 2026 welke is verwerkt in de Najaarsnota 2026.

Op basis van de geactualiseerde Uitvoeringsnota indexatiebeleid maken we de stelpost voor prijscompensatie kredieten apart inzichtelijk.

Aanvullende middelen arbeidscapaciteit
Bij Begroting 2022 is op basis van de beheer- en onderhoudsstrategie, de programmering en doorontwikkeling van de organisatie (van uitvoering naar regie) structureel extra arbeidscapaciteit gevraagd voor een bedrag van € 2,8 miljoen per jaar. Deze extra inzet was bedoeld voor onder andere inzet op gastheerschap, objectbediening, omgevingsmanagement, contractmanagement, advisering op de diverse assetgroepen, projectmanagement, cybersecurity en informatiemanagement. De structureel extra gevraagde capaciteit is financieel toegekend voor de periode 2022 tot en met 2026. Met de afloop van deze middelen in 2026, wordt voorgesteld deze dekking structureel te maken vanaf 2027.

Precariobelasting
De provincie heft precariobelasting ‘voor het hebben van voorwerpen onder, op of boven voor de openbare dienst bestemde provinciale grond’. Gelijktijdig met de Begroting 2027 is aan Provinciale Staten het Statenvoorstel ‘Verordening precariobelasting Zuid-Holland 2027 en bijbehorende tarieventabel’ toegestuurd. In dat Statenvoorstel lichten we toe dat, na vaststelling van de verordening en tarieventabel, de verwachte jaarlijkse precario-inkomsten met € 0,01 miljoen toenemen. Die extra inkomsten zijn meerjarig in deze begroting verwerkt.

Actualisatie kapitaallasten (rente en afschrijvingen)

Door verschuiving van de investeringen (activeringsmomenten) in de tijd wijzigen ook de afschrijvingen en de rentelasten. De rentelasten blijven toekomstige jaren nagenoeg gelijk en in de toekomst vindt een beperkte vrijval plaats als gevolg van het opschuiven van investeringsuitgaven. Zie ook de Financiële begroting 4.2 Investeringskredieten en de Paragraaf Financiering voor een nadere toelichting op de ontwikkeling van de rentelasten.