Samenvatting

In de Begroting 2027 staat een totaal aan lasten van € 1.288,1 miljoen. De baten bedragen € 1.145,8 miljoen. Het verschil van € 142,3 miljoen wordt gedekt door de inzet van bestemmingsreserves.

In de Begroting 2027 worden in de ambities en in het Overzicht Organisatie en Algemene middelen verschillende reserves gewijzigd. Onderstaande tabel laat zien welke bedragen aan welke reserve worden toegevoegd of onttrokken.

Onderstaande tabel laat de wijzigingen zien die in deze Begroting 2027 worden voorgesteld voor jaarschijf 2027 ten opzichte van de Kadernota 2027 en Najaarsnota 2026. Dit gaat om wijzigingen in de lasten en de baten, en om wijzigingen in de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Het totaalsaldo in de kolom 'Saldo lasten en baten' wordt gedekt door het inzetten van bestemmingsreserves en/of de Algemene vrije reserve. Dat is ook de verklaring voor het totaalsaldo in de kolom 'Resultaat' dat gelijk is aan 0.

Lasten

In deze begroting nemen de lasten per saldo toe met € 20,4 miljoen ten opzichte van stand 2027 na de Najaarsnota 2026. Een selectie van omvangrijke bijstellingen is hieronder opgenomen:

Verhoging van lasten

• In Ambitie 2 nemen de lasten met € 8,6 miljoen toe als gevolg van prijsstijgingen, waaronder de OV-concessies met € 4,7 miljoen per jaar en het dagelijks Beheer & Onderhoud met ongeveer € 4,2 miljoen per jaar. Deze verhoging is conform ons indexatiebeleid.
• In Ambitie 3 nemen de lasten met € 0,1 miljoen toe. Deze toename wordt grotendeels veroorzaakt door een toevoeging van € 2 miljoen aan de lasten gerelateerd aan Motie 2034 Extra steun aan energiecoöperaties en een toevoeging van € 0,8 miljoen gerelateerd aan Aanvalsplan Zon. Daartegenover staat onder andere een verlaging van de lasten Doeluitkering CDOKE met € 1 miljoen en de lasten verduurzaming industrie in het kader van Just Transition Fund met € 1,8 miljoen. Deze verlagingen zijn het gevolg van een verschuiving van lasten naar latere jaren.
• In Ambitie 6 nemen de lasten per saldo met € 19,4 miljoen toe. Deze toename wordt grotendeels veroorzaakt door een toevoeging van € 10 miljoen aan nieuwe inzet voor de subsidieregeling wonen ten laste van het begrotingssaldo. Daarnaast worden er ook bestaande middelen ingezet vanuit de reserve Subsidieregeling wonen voor € 11,3 miljoen.
• In Ambitie 7 nemen de lasten met € 10,9 miljoen toe. Deze stijging wordt mede met name gedreven door een eenmalige additionele storting in Fonds Nazorg ten laste van het begrotingssaldo van € 6,6 miljoen. Daarnaast nemen de kosten structureel met € 1,3 miljoen toe door extra middelen ten laste van het begrotingssaldo voor het werkplan tekort DCMR. Ook vindt er een administratieve overboeking plaats van de vergunningverleningsactiviteiten van beleidsdoel 5-1 naar beleidsdoel 7-1 plaats met een effect van € 1,4 miljoen.
• In het Overzicht Organisatie en Algemene Middelen nemen de lasten met € 0,7 miljoen toe als gevolg van het indexeren van de budgetten conform ons indexatiebeleid.

Verlaging van lasten

• In Ambitie 4 is sprake van een afname van € 4,2 miljoen. Deze afname komt door een verschuiving van lasten inzake MIT met € 3,5 miljoen naar 2028-2030 en de lasten van restauratie Rijksmonumenten met € 2,9 miljoen naar 2028. Lastenverhogingen komen door een ophoging van diverse subsidies binnen economie zoals de campusregeling (€ 0,9 miljoen), Start up in Residence/Intergov (€ 0,6 miljoen) en Kansen voor West (€ 0,5 miljoen).
• In Ambitie 5 nemen de lasten per saldo met € 8 miljoen af. Deze afname is het resultaat van diverse verhogingen en verlagingen van de lasten. De belangrijkste verhogingen zijn voor ZH-PLG (€ 6,5 miljoen), Beschermen natuur en soorten (€ 1,7 miljoen), Beheer begrensde natuur (€ 10,8 miljoen), Versterken natuur en landschapswaarde (€ 1,5 miljoen) en Toekomstige landbouw (€ 1,2 miljoen). Daartegenover staat onder andere een verlaging van de lasten door fasering naar toekomstige jaren voor het Natuurnetwerk Nederland van € 30,6 miljoen.
• De Algemene Middelen laten een daling zien van de lasten als gevolg van de diverse onttrekkingen aan de stelpost prijscompensatie (€ 9 miljoen) ten gunste van de ambities. Daarnaast nemen de lasten toe met circa € 3 miljoen door de lagere doorgerekende rentelasten. Daar tegenover staan hogere rentebaten.

Baten

De baten nemen per saldo met € 13,4 miljoen toe ten opzichte van stand 2027 na de Najaarsnota 2026. Dit betreft vooral de hogere baten vanuit het provinciefonds voor € 11,7 miljoen en hogere baten uit de motorrijtuigenbelasting van € 1,7 miljoen.

Mutaties reserves
De mutaties in de reserves volgen vanuit bijstellingen van de lasten. Daarnaast zijn de begrotingssaldi per jaar verrekend met de algemene vrije reserve.

Onderstaande tabel laat de wijzigingen zien in de reserves die in deze Begroting 2027 worden voorgesteld voor jaarschijf 2027 ten opzichte van de Kadernota 2027 en Najaarsnota 2026. De tabel laat dit zien per ambitie en de daarbij behorende reserves.

Deze begroting wordt gelijktijdig met de Najaarsnota opgesteld. In beide documenten worden diverse bijstellingen opgenomen op basis van geactualiseerde planningen en verwachte bestedingsritmes. Om inzicht te geven in de totale omvang van deze bijstellingen, toont onderstaande tabel de meerjarige mutaties van zowel de Najaarsnota 2026 als de Begroting 2027.

Lasten

De toename in de lasten in de periode t/m 2029 komt grotendeels door het verschuiven van lasten en incidentele inzet voor de tijdelijke taken. De meest omvangrijke bijstellingen worden hieronder toegelicht:

Verhoging van lasten

• In Ambitie 1 nemen de lasten met bijna € 6 miljoen structureel per jaar toe als gevolg van de administratieve loonverdeling (€ 5,4 miljoen per jaar) en een budgetoverheveling vanuit beleidsdoel 6-2 ter dekking van de IPO-bijdragen (€ 0,25 miljoen).
• In Ambitie 2 nemen de lasten structureel toe als gevolg van een extra dotatie aan de voorziening beheer & onderhoud van € 2,5 miljoen per jaar. Daarnaast vinden diverse verschuivingen van budgetten plaats in het kader van realistisch ramen waardoor de lasten worden afgeraamd in 2027-2030 en opnieuw worden geraamd in 2031 e.v., dit betreffen onder meer de Bikkergelden ten behoeve van de concessies en diverse exploitatieprojecten binnen het PZI zoals fietspaden. Daarnaast nemen de kosten structureel toe als gevolg van indexatie ten laste van de stelpost prijscompensatie, waaronder de OV-concessies met € 4,9 miljoen per jaar en het dagelijks Beheer & Onderhoud met ongeveer € 2,3 miljoen per jaar. De administratieve verdeling van de loonkosten zorgt voor een verhoging van de arbeidscapaciteit in 2027 (€ 6,2 miljoen, 2028 (€ 3,5 miljoen) en 2029 (€ 3,7 miljoen), 2030 (€ 8,3 miljoen) en 2031 en 2032 (€ 7 miljoen).
• In Ambitie 3 is in totaal € 10 miljoen extra ingezet voor steun aan energiecoöperaties verdeeld over de periode 2027 tot en met 2031, effect € 2 miljoen per jaar. Ook zijn er diverse mutaties ten laste van het begrotingssaldo als onderdeel van het Aanvalsplan Zon. De CDOKE gelden worden opnieuw verdeeld, het is het herverdelen van middelen waarbij rekening is gehouden met het opvoeren en verwerken van nieuw toegekende middelen (DU CDOKE en BFU CDOKE). Als gevolg hiervan nemen de lasten toe in de periode 2028 (€ 3,8 miljoen) en 2029 (€ 4,9 miljoen) na fasering vanuit het jaar 2027. De lasten nemen in 2029 met € 3,6 miljoen toe als gevolg van doorgeschoven lasten vanuit 2027 (€ -/- 1,8 miljoen) en 2028 (€ -/- 1,8 miljoen) voor fasering Just Transition Fund (JTF). De administratieve verdeling van de loonkosten zorgt voor een verlaging van de arbeidscapaciteit van circa € 3,8 miljoen per jaar.
• In Ambitie 4 nemen de lasten toe in 2028 (€ 4,7 miljoen) en 2029 (€ 2 miljoen) als gevolg van het verschuiven van lasten vanuit voorgaande jaren (2027) zoals de Mkb Innovatieregeling Topsectoren (MIT) en Restauratie subsidies en vanuit de decentralisatie-uitkeringen. Daarnaast worden er in de Najaarsnota verschillende kleinere subsidies via het begrotingssaldo doorgeschoven naar met name 2027 (€ 7,4 miljoen).  Daarnaast nemen de lasten structureel met € 0,4 miljoen toe als gevolg van indexatie ten laste van de stelpost prijscompensatie. De administratieve doorverdeling van de loonkosten zorgt voor een verhoging van de arbeidscapaciteit van circa € 4 miljoen per jaar.
• In Ambitie 5 nemen de lasten structureel toe met € 3,9 miljoen als gevolg van extra uitvoeringskosten ZH-PLG ten laste van het begrotingssaldo. Ook zien we een structurele stijging van de kosten voor de Omgevingsdienst Haaglanden van € 1,7 miljoen per jaar ten laste van het begrotingssaldo. Er zijn bovendien diverse decentralisatie-uitkeringen, onder andere voor ANLb (€ 7,6 miljoen per jaar voor 2027 en 2028).  In de jaren 2028 (€ 36 miljoen) en 2029 (€ 18 miljoen) zien we een significante stijging van kosten als gevolg van de inzet van middelen voor NNN. Dit betreft deels faseringen vanuit de jaren 2026 (-/- € 7,6 miljoen), 2027 (-/- € 16 miljoen) en 2029 (-/- € 10 miljoen). Daarnaast nemen de lasten structureel toe met € 0,8 miljoen toe als gevolg van indexatie ten laste van de stelpost prijscompensatie. De administratieve verdeling van de loonkosten zorgt voor een verlaging van de arbeidscapaciteit van circa € 2,2 miljoen per jaar.
• In Ambitie 6 nemen de lasten in de jaren 2028 tot en met 2030 jaarlijks met € 18,1 miljoen toe door de extra inzet voor de subsidieregeling Wonen. De extra lasten voor het jaar 2027 bedragen € 10 miljoen. Daarnaast vinden diverse verschuivingen van budgetten plaats in het kader van realistisch ramen in de Najaarsnota 2026 waardoor de lasten vanuit 2026 worden doorgeschoven naar 2027 voor een bedrag van € 17,4 miljoen. Ook vindt er een onttrekking plaats uit de reserve Subsidieregeling Wonen van € 11,3 miljoen voor het jaar 2027. De administratieve verdeling van de loonkosten zorgt voor een verhoging van de arbeidscapaciteit van circa € 3,8 miljoen per jaar.
• In Ambitie 7 nemen de lasten structureel met € 1,7 miljoen toe door extra middelen voor het werkplan tekort DCMR (€ 1,3 miljoen) en het beheer van routenetwerken (€ 0,4 miljoen), beiden ten laste van het begrotingssaldo. Daarnaast nemen de lasten structureel met € 0,8 miljoen per jaar toe als gevolg van indexatie ten laste van de stelpost prijscompensatie. Bovendien vinden diverse verschuivingen van budgetten plaats in het kader van realistisch ramen, waardoor de lasten in 2026 worden afgeraamd en in met name 2027 (€ 2,4 miljoen) en 2028 (€ 4 miljoen) opnieuw worden geraamd. De sterke stijging in 2027 wordt mede gedreven door een eenmalige additionele storting in Fonds Nazorg ten laste van het begrotingssaldo van € 6,6 miljoen. In 2028 zien we een eenmalige kostenstijging van € 4 miljoen in relatie tot de provinciale bijdrage ten laste van het begrotingssaldo aan de zandsuppletie van het recreatiestrand Brouwersdam. Ook 2029 laat een sterke stijging van de lasten zien door de raming van SPUK middelen in relatie tot Veenweidegebieden en bodemdaling van € 8 miljoen. De administratieve verdeling van de loonkosten zorgt voor een verhoging van de arbeidscapaciteit van circa € 2,4 miljoen per jaar.
• In het Overzicht Organisatie nemen de lasten met jaarlijks met € 0,5 miljoen toe ten laste van het begrotingssaldo als gevolg van kosten nieuwe accountant en de versterking van het fiscale team. Daarnaast nemen de lasten structureel toe met € 1,2 miljoen toe als gevolg van indexatie ten laste van de stelpost prijscompensatie. De administratieve verdeling van de loonkosten zorgt voor een verhoging van de arbeidscapaciteit van circa € 10 miljoen per jaar.
• De Algemene Middelen laten een daling zien van de lasten als gevolg van de diverse onttrekkingen aan de stelposten looncompensatie, stelpost prijscompensatie en de stelpost capaciteitsplan. Dit betreffen administratieve verdelingen aan de ambities.

Baten

De toename in de baten voor de periode t/m 2028 komt met name door de Decentralisatie uitkeringen die in de Meicirculaire 2026 zijn opgenomen en de extra bijdrage uit het provinciefonds als gevolg van het nieuwe verdeelmodel. Daarnaast is er een structurele toename in de baten door de indexatie van de opcenten en de toename van de omvang van het wagenpark, een verschuiving in het type auto (van verbrandingsmotoren naar hybride en elektrische auto’s) en daarmee het gewicht van de voertuigen. Als gevolg daarvan komen de auto’s in een duurdere categorie van de motorrijtuigenbelasting. Dit zorgt voor hogere opbrengsten vanuit de opcenten motorrijtuigenbelasting.

Daarnaast zien we bij Ambitie 5 een significante toename van de opbrengsten. Dit zijn onder meer de raming van SPUK-middelen ZH-PLG en opbrengsten vanuit de verkoop van grond in relatie tot het realiseren van NNN. Deze baten zijn te koppelen aan de stijging van de lasten.

De provincie Zuid-Holland investeert jaarlijks vele miljoenen euro’s. Denk aan (vaar)wegen, fietspaden, bushaltes en andere voorzieningen voor openbaar vervoer. Maar ook aan de eigen gebouwen van de provincie zoals het provinciehuis, de steunpunten en automatisering (ict). Een groot deel van deze investeringen wordt op de balans verantwoord onder de materiële vaste activa. De provincie investeert ook in andere categorieën zoals immateriële vaste activa (waaronder kosten van onderzoek en ontwikkeling en bijdragen in activa van derden) en financiële vaste activa (waaronder kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen).

Voor dergelijke investeringen stellen Provinciale Staten een investeringskrediet vast met een budgetplafond, een afbakening van wat er moet gebeuren (scope) en een einddatum waarop het project naar verwachting gereed is. Voor veel investeringskredieten, vooral bij bereikbaarheid, geldt dat de looptijd van het krediet meerdere jaren kan zijn. Op basis van de projectplanning wordt vervolgens per investeringskrediet geraamd welke bedragen (uitgaven en inkomsten) we in welk jaar verwachten. Tijdens het project leveren verschillende rapportages informatie op over de voortgang. Op basis daarvan stellen we de ramingen van de uitgaven en inkomsten per jaarschijf bij. Hierbij worden het totaal van het kredietbudget en de vastgestelde einddatum niet overschreden. Als we verwachten dat dat laatste toch gaat gebeuren dan vindt hierover nadrukkelijk besluitvorming plaats door Provinciale Staten .

Toelichting

De omvang van de gereedmelding investeringen bestaat vooral uit investeringen binnen ambitie 2 en meer specifiek voor infrastructurele projecten. Meer informatie hierover is te vinden in het Programma Zuid-Hollandse Infrastructuur (PZI) 2027-2041, dat gelijktijdig met de begroting voorligt. Andere investeringskredieten lopen binnen ambitie 7 met name voor de inrichting van recreatiegebied Vlietland en de investeringskredieten binnen het Overzicht Organisatie voor investeringen in de informatievoorziening.

Meer toelichting hierop is te vinden in de Financiële begroting, onderdeel 4.2 'Prognose gereedmelding investeringen'. De bedragen in deze overzichten wijken af van de bedragen in onderdeel 4.2. Dat komt doordat we in het kader van realistisch ramen nog extra kritisch hebben gekeken naar de omvang van de gereedgemelde investeringen. Dit heeft binnen Ambitie 2 geleid tot het verder actualiseren van de gereedgemelde investeringen in de jaren 2027-2029. Deze zullen naar verwachting gereed worden gemeld in 2030. In aanloop van de actualisatie van het PZI rondom de Kadernota 2027 zullen deze aanpassingen naar verwachting administratief worden verwerkt. In het PZI, als bijlage toegevoegd aan deze begroting, is er reeds rekening gehouden met deze bijstellingen.

Toelichting

De omvang van de investeringsuitgaven bestaat vooral uit investeringen binnen Ambitie 2 en meer specifiek
voor infrastructurele projecten. Meer informatie hierover is te vinden in het Programma Zuid-Hollandse Infrastructuur (PZI) 2027-2041, dat gelijktijdig met de begroting voorligt. De grafiek laat grote bijstellingen zien over de periode 2027-2031. In het kader van realistisch ramen is er kritisch gekeken naar de geprognosticeerde investeringsuitgaven (en de daaropvolgende gereedmeldingen investeringen). Dit heeft geresulteerd dat de uitgaven onderhanden werk zijn doorgeschoven naar de toekomst. De corresponderende effecten van bovenstaande aframingen landen in de jaren 2032 t/m 2034.

Grote investeringsuitgaven in de periode 2027-2030 binnen Ambitie 2 betreffen de Rijnlandroute-Europaweg, de N211 Wippolderlaan, de Gelijkvloerse kruising N214/N216, spoorcorridor Leiden-Utrecht, HOV-Net Zuid-Holland Noord, HOV Leiden-Noordwijk, verbreding Delftse Schie, N468 Schipluiden, de N207 Zuid, en de vervanging Steekterbrug in Alphen aan den Rijn.

Er zijn drie voorzieningen gevormd voor toekomstige uitgaven aan groot onderhoud:

• Voorziening groot onderhoud infrastructuur;
• Voorziening groot onderhoud vaarwegen;
• Voorziening groot onderhoud provinciale recreatiegebieden.

De voorzieningen worden jaarlijks gevuld via een storting (dotatie). De uitgaven aan groot onderhoud worden direct ten laste van de voorzieningen geboekt. Deze uitgaven zijn gebaseerd op het onderliggende meerjarenonderhoudsprogramma. Onderstaande tabel toont de raming van de uitgaven over een periode van 15 jaar. De piek in 2038 betreft de geraamde uitgaven aan groot onderhoud van de RijnlandRoute. In 2027 begroten we € 110 miljoen aan groot onderhoud dat via de voorzieningen wordt geboekt.

Via het Amendement 910 op de Kadernota 2026 is € 120 miljoen gestort in de bestemmingsreserve ‘Investeringsagenda 2026-2030’. De voorstellen in het Statenvoorstel Investeringsagenda 2026-2030 tellen op tot € 142,2 miljoen. In dit bedrag is een beoogde kapitaalstorting opgenomen van € 30 miljoen (voorstel e., Versterking regionaal investeringskapitaal start-ups, scale-ups en innovatief mkb). Bij een kapitaalstorting ontvangt de provincie aandelen die voor hetzelfde bedrag op de balans worden verantwoord als financiële vaste activa. Voor deze kapitaalstorting hanteren we een risicoreservering van 37,5% = € 11,25 miljoen die toegevoegd dient te worden aan de bufferreserve weerstandscapaciteit. Dat betekent dat conform het aangenomen Statenvoorstel de benodigde middelen in de bestemmingsreserve ‘Investeringsagenda 2026-2030’ zijn aangevuld met € 3,5 miljoen tot een totaal van € 123,5 miljoen (€142,2 miljoen -/- € 30 miljoen + € 11,25 miljoen). Daarnaast is een bedrag van € 21,9 miljoen aan extra arbeidscapaciteit beschikbaar gesteld. Dit zorgt voor een totaal aan toegekende middelen van circa € 145,3 miljoen.

De middelen voor voorstel d. staan nog in de reserve Investeringsagenda 2026-2030. De risicoreservering van 37,5% over € 30 miljoen = € 11,25 miljoen van voorstel e. is in de Najaarsnota 2026 vrijgevallen ten gunste van de algemene middelen doordat voor de beoogde kapitaalstorting een incidenteel risico is opgenomen in de bufferreserve weerstandscapaciteit. Deze vrijval is ter afdekking van het betreffende risico. Daarmee compenseert deze vrijval aan de algemene vrije reserve de toevoeging aan de bufferreserve weerstandscapaciteit ten laste van de algemene vrije reserve. Het risico staat toegelicht in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing . De resterende middelen voor voorstel h. staan in de betreffende bestemmingsreserve.

Bovenstaand ziet u een actueel overzicht van de verwerking van de beschikbaar gestelde middelen uit de investeringsagenda. De middelen zijn ingezet binnen verschillende planning & control producten: de Voorjaarsnota 2026, de Najaarsnota 2026 en de Begroting 2027. In beslispunt 7 van het Statenvoorstel wordt gevraagd vast te stellen dat € 15,3 miljoen van de middelen vanuit de Strategische Reserve Landelijk gebied voor besteding worden vrijgegeven op basis van het nader uitgewerkte voorstel dat als afzonderlijke bijlage is toegevoegd bij de Begroting 2027. Daarmee is € 24 miljoen voor dit onderwerp ter begroting gebracht. Er resteert een bedrag van € 16 miljoen in de reserve.